3D Baskılar Nasıl Boyanır?

3D yazıcı baskılar bazen doğal formlarında harika olabilir, ancak bazı modelleri, figürleri renklendirmek gerekir. 3D yazıcı astar ve boyama işlemleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için bu ayrıntılı kılavuzu göz at!

Birden fazla malzemeyi aynı anda kullanabilen 3D yazıcılara ve çarpıcı filament renklerine rağmen, bazı 3D baskılarını veya prototiplerini kendin boyamak isteyebilirsin. Bunu yapmanın en bilindik nedeni, FDM 3D yazıcı teknolojisi ile katmanlar halinde üretilen 3D modelin görünüşünü iyileştirmektir.

3D modelin üretimi bittiğinde, katmanlar arasındaki küçük boşluklar zımparalanır ve doldurulur. Sonuçta daha pürüzsüz bir yüzey elde edersin. Boyama işlemi, modelin çevre koşullarından korunup zarar görmesini de engeller.

3D baskılarını boya ile mükemmelleştirmek için okumaya devam et!

  1. Tüm Plastikler Boyanabilir Mi?
  2. Boyama İçin 3D Baskıda Dikkat Edilmesi Gerekenler
  3. İyi Bir Model ile Başla
  4. 3D Yazıcı Boyama Malzemeleri
    1. 3D Baskıyı Fırça ile Boyamak
    2. 3D Baskıyı Aerosol ile Boyamak
    3. Naylon 3D Baskıları Boyamak
  5. 3D Baskı Yüzey Yumuşatma İşlemi
    1. Ön Hazırlık
    2. Zımparalama
  6. 3D Baskıda Astar İşlemi
    1. Astar Uygulama Adımları
  7. 3D Modeli Boyama İşlemi
    1. Boyama Adımları
  8. Sprey Boya İpuçları
  9. Temiz Çalışmak Önemlidir
  10. İlgili Makaleler

Tüm Plastikler Boyanabilir Mi?

Tüm Plastikler Boyanabilir Mi?
Tüm parçaları ayr ayrı farklı renklerde basılmış Optimus Prime modeli - Kaynak: ChaosCoreTech / Thingiverse

PLA ve ABS’den yapılmış FDM 3D baskılı modellerin boyanması daha kolaydır.

Bununla birlikte, PETG’nin dayanıklı bir şekilde boyanması daha zor olabilir, ancak PLA ve ABS ile aynı preparatlar kullanılabilir. Gerçekten bir renge ihtiyacın varsa, PETG modelini direk istediğin renkte yazdırmanı tavsiye ederiz.

Naylon ile FDM 3D baskılı parçalar için boya gibi sıvıların yüzeye yapışması çok daha zordur. Naylon üzerine boyamak mümkündür, ancak yüzey gerilimini en üst düzeye çıkarmak ve boyanın ıslanmasını mümkün kılmak için bir tür ısıl işlem gerekir. Bu genellikle ev ortamında yapması zor olan bir işlemdir. Boya kaplama yöntemi ile naylon parçaları çok daha rahat boyayabilirsin.

Boyama İçin 3D Baskıda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Aşağıdaki hususları göz önünde bulundurarak modelinin 3D baskını almadan önce yüzey işlemini ve boyamayı daha kolay hale getirebilirsin:

İyi Bir Model ile Başla

Bazı modellerin kalitesi veya detayları hoş gözükmeyebilir, bir modeli veya prototipi son ürünmüş gibi gösterebilmek için bazen biraz yüzey işlemi (post-processing) yapman gerekebilir.

İyi Bir Model ile Başla
Sprey boyalar ile 3D modellerini renklendir - Kaynak: MakerBot

Bu kılavuzda bazı yararlı ipuçları verirken, yüzeyi düzleştirmeden gerçek boyama işlemine kadar PLA ve ABS 3D baskıların boyanması ile ilgili temel bilgileri ele alıyor olacağız. Ayrıca, daha az zahmetli ve oldukça uygun fiyatlı bir yöntem olan bir fırça veya airbrush kullanımı üzerine sprey boyamayı da göstereceğiz.

3D Yazıcı Boyama Malzemeleri

3D Yazıcı Boyama Malzemeleri
Airbrush boya - Kaynak: Point Zero Airbrush

Boyalar solventlerine göre çeşitli kategorilere ayrılır. En yaygın olanları, çoğu ABS ve PLA ile iyi çalışan yağlar, emayeler (duvar boyaları), cilalar ve akriliklerdir. Bir acemi olarak, hızlı kuruduğu ve suyla temizlendiği için akrilik boyalar kullanmak akıllıca olabilir.

Bazen airbrush, fırça veya sprey boya kullanıp kullanmayacağına karar veriyor olabilirsin. Fırça ile boyama diğer seçeneklere göre daha ucuz olsa da, bazı noktalarda göze çarpan lekeler ve diğer bölgelerde görünen renkler ile eşit bir boya tabakası elde etmek zor olabilir. Diğer taraftan, bir airbrush maliyetlidir ve öğrenmesi biraz daha zordur.

Sprey boyalar, uygun fiyat ve kullanım kolaylığı olarak airbrush ve fırça boyalar arasında güzel bir seçenek olarak duruyor.

3D Baskıyı Fırça ile Boyamak

3D Baskıyı Fırça ile Boyamak
3D modeli akrilik boya ve boya fırçası ile boyamak - Kaynak: Make Anything / YouTube

Modelini bir boya fırçasıyla boyarsan, el yapımı bir görünüm elde etmek daha kolaydır. PLA, ABS ve PETG filamentler ile üretilen modellerde daha etkilidir.

Önce birkaç boya fırçası dene, çünkü rahat olduğun bir fırça ile iyi bir sonuç elde etmek daha kolaydır. Daha sonra zaten sadece 1 veya 2 farklı düz fırça kullanacaksın.

Boya Fırçası

Doğru boya fırçası, boyayı fazla sürmeden yüzeye yayılmasını sağlayandır.

  1. Çalışmayı seçtiğin boyanın viskozitesini (akışkanlığını) kaldırabilecek kadar sert, kaliteli bir fırça seç.
  2. Senin için neyin işe yaradığını bulmak için farklı kıl tiplerini dene.
  3. Boya kurumaya başlar başlamaz fırçayı temizlemek için boyama işlemini duraklat. Tabii ki, fırçayı her kullanımdan sonra temizlemelisin. Kılların herhangi bir yerinde boyanın kurumasını istemezsin.
  4. Fırçanı temizledikten sonra daima kılların üzerine değil, sap tarafının aşağı geleceği şekilde koy.

Boya

Bir boya fırçasıyla modelini boyamak istiyorsan akrilik boyalar tercih etmelisin.

Uygulama

  1. Modelini temizle ve zımparala.
  2. Boyayı ince, eşit katlar halinde uygula.
  3. Katlar arasında kurumayı bekle.

3D Baskıyı Aerosol ile Boyamak

3D Baskıyı Aerosol ile Boyamak
Bir parça aerosol ile boyamak - Kaynak: fictiv / Instructables

Daha düzgün bir görünüm için, sprey boya ile boyama iyi sonuçlar verebilir. PLA, ABS ve PETG filamentler ile üretilen modellerde daha etkilidir.

  1. Bazı markalar farklı özelliklere sahip nozullar (uçlar) sunar.
  2. Kullanmadan önce kutuyu, üreticinin önerdiği sürece çalkala. Boyanın olabildiğince eşit çıkmasını istiyoruz.
  3. Sprey ucunu temiz tut. Genellikle bu uç, her boyamanın sonunda kutuya baş aşağı püskürtülerek yapılır.
  4. Kutuyu yanıcı şeylerden uzak tut ve serin bir yerde sakla. Basınçlı bir kaptır, dikkatli ol.

Boya

Sprey boya ararken, birçok çeşit olduğunu göreceksin. Belirli bir rengi hedefliyorsan; RAL, CMYK ve RGB numaralarına dikkatli etmelisin.

Uygulama

  1. Modelini temizle ve zımparala.
  2. Spreyi, boyamak istediğin figürün kenarının biraz dışına bakacak şekilde püskürtmeye başla.
  3. Boyamak istediğin yüzeye yavaş, düzgün konturlarla püskürterek boyayı uygula.
  4. Boyama işlemi bitmeye yakın, modelin biraz dışına doğru tutarak püskürtmeyi durdur.
  5. Boyamayı birkaç katta yapacaksan, katlar arasında kurumasına izin ver.

Naylon 3D Baskıları Boyamak

Naylon 3D Baskıları Boyamak
Naylon 3D baskıları boyamak için kumaş boya kullanabilirsin - Kaynak: MatterHackers / YouTube

Naylon filamenti ile üretilen 3D baskılı modellerin yüzeyine yapışacak boya bulmaya çalışmak yerine, boya kaplamasını öneririz. Ancak, bu yöntemin diğer malzemeler üzerinde hiçbir işe yaramayacağını belirtmek isteriz. PLA hidroskopik olmasına ve çevresinden bir miktar su emmesine rağmen, boya kaplaması işe yaramaz. ABS ve PETG de aynı şekilde uygun değildir.

Boyanın rengini naylon ile üretilen 3D baskıda mümkün olduğunca görmek istiyorsan, 3D baskı yaparken yarı saydam veya beyaz naylon filament kullanmalısın. Daha koyu naylon filamentlerin de boyanması mümkündür, ancak renk çok daha az belirgin olacaktır.

Boya

Aralarından seçim yapabileceğin birçok boya markası var, ancak naylon gibi sentetik malzemeler için kumaş boyalar (dye / dylon) tercih edilmelidir.

Boyama Süreci

Naylon çok hidroskopik olduğu için suyu havadan bile emer. Bu nedenle, 3D baskıdan önce naylon filamentini her zaman kurutmalısın. (Bkz. Filament Depolama Rehberi)

Uygulama

Seçtiğin boya için üreticinin talimatlarını oku. Kısaca, yöntem çok basittir:

  1. Modelini temizle. Zımparalarsan, boya kaplamadan sonra modelin yüzeyindeki çiziklerin veya izlerin kapanmayacağını unutma.
  2. Boyayı suyla karıştır ve bir tencerede ısıt.
  3. Boyalı suyun sıcaklığını takip etmek için bir termometre kullan. Üreticinin talimatlarını izle, ancak sıcaklığı filamentlerin erimeye başladığı sıcaklığın altında tuttuğuna emin ol.
  4. 3D modele bir ağırlık bağla ve boyalı tencereye batır.
  5. Boyamadan sonra, soğuk suda iyice durula.

Doğru rengi aldığından emin olmak için, gerçek modeli boyamadan önce bazı test baskılarını boyamayı deneyebilirsin.

3D Baskı Yüzey Yumuşatma İşlemi

Ön Hazırlık

3D Baskı Yüzey Yumuşatma İçin Ön Hazırlık
Destek yapılarını aparatlar ile temizle ve zımparalama için ön hazırlık yap - Kaynak: Formlabs

Bu aşamada aşağıdaki aparatlarından bazılarını kullanabilirsin:

Bu aşamada önemli olan destek yapılarının ve istenmeyen bazı çıkıntıların temizlenmesidir. Ellerinle destekleri çıkarabilir veya yukarıdaki aparatları kullanabilirsin.

Zımparalama

3D Baskı Yüzey Zımparalama İşlemi
3D yazıcıdan çıkan modelin zımparalanması - Kaynak: MakerBot

120 kum zımpara kağıdı ile başla ve giderek kum sayısını arttır. Görünür çizikleri önlemek için dairesel hareketlerle zımparalama işlemini yap. Kenarlardan, köşelerden ve diğer ince detaylardan kaçınırken kenarlara daha fazla dikkat et. Sonuçta, 120 kum küçük detaylar için çok güçlü olabilir ve detaylar kaybolabilir.

Zımparalama işlemi, istenmeyen yüzey yapılarını yumuşatır ve hedeflediğin baskı kalitesine ulaşana kadar biraz zaman alıcı olabilir. Destek yapılarının değdiği yüzeyleri zımparala, eğe veya katman izlerini giderdiğinden emin ol.

3D baskıya bağlı olarak zımpara kağıdında kum sayısını arttır, ancak 200 kum ile işin bittiğinde su kullanmaya başla. Bu tıkanmayı önler ve daha pürüzsüz bir yüzey yapmanı sağlar.

Zımparalarken, ne kadar pürüzsüz olduğu hakkında fikir edinmek için baskının yüzeyini ellerinle arada kontrol et. Pürüzsüzlük istediğin gibi olduğunda, sıkışmış tozu temizlemek için bir fırça (diş fırçası da olur) ve su kullan. Sonraki adımlara geçmeden önce baskının kurumasına izin ver.

Yüzey işlemleri hakkında farklı yöntemler deneme istersen “3D Baskılarda Aseton Buharı ve Yüzey Pürüzsüzleştirme” adlı yazımıza göz atabilirsin.

3D Baskıda Astar İşlemi

3D Baskıda Astar İşlemi
Kaplumbağa modeline şeffaf astar uygulanması - Kaynak: Formlabs

Astar atmak, 3D baskıyı profesyonel bir ürün haline getirir ve kusursuz bir yüzey oluşturarak boyama işlemini zahmetsiz hale getirmeni sağlar. Boyalar hiçbir zaman kusurları gizleyemezler, bu nedenle astar atmak gereklidir. Özellikle de mükemmele yakın bir prototipi veya figürü elde etmek istiyorsan.

Plastiklerle uyumlu bir astar seçmelisin. Sprey astar kullanmayı tercih etmelisin, çünkü tüm yüzeyi hızlı bir şekilde eşit bir kaplama ile kaplayabilir.

Astar Uygulama Adımları

  1. Astarı Çalkala: Sprey astarı birkaç dakika boyunca dairesel bir hareketle çalkala ve pigmentin çözülmesine yardımcı ol. Spreyin içindeki karıştırma topunun “pea” teneke kutu içinde yuvarlandığını duyana kadar çalkala. Astarı püskürtme esnasında kabarcıkların oluşmasını engellemek için sallamaktan kaçın.
  2. İlk Kat Astarı Püskürt: Spreyi modelden yaklaşık 30 cm uzakta tut ve kısa, hızlı vuruşlarla püskürt. Püskürtme yaparken parçayı döndür veya sen etrafında dön. Püskürtme işlemini kolaylaştırmak için modelini geçici bir desteğe monte etmeni tavsiye ederiz.
  3. İlk Katı Kontrol Et: Herhangi bir alanın ekstra zımparalamaya veya temizlenmeye gerek olup olmadığını kontrol et. Zımparalamaya ihtiyaç varsa, tekrar astar atmadan önce zımparadan kalan toz tabakasını temizlemelisin. Pürüzsüz bir yüzey elde edene kadar zımparalama ve astar ile püskürtme işlemleri arasında geçişler yapıp kontrollerini yapmalısın.
  4. Gerekirse Macun Sür: Gerekirse lekeleri yeniden oluşturmak için macun kullan. Bir spatula yardımı ile macunu uygulayabilirsin. Boşlukları doldurmak için parçanın yüzeyine yay, ancak ayrıntıları kaybetmemeye dikkat et. Modelin iyi bir şekilde kaplandığında, kuruyuncaya kadar yaklaşık 15 dakika bekle, sonra zımparalamaya başla.
  5. Son Kata Astar Püskürt: Hızlı hareketler ile sprey astarı püskürt. İnce detayları kaybetmemek için kalın bir kat püskürtmemek için dikkatli ol. En iyi teknik, parça boyunca her zaman hızlı püskürtme hareketleri ile astarı uygulamaktır. Bu hızlı hareketler, astarın birikmesini ve damlamasını önler.

Fazladan katmanlar eklemeden önce astarın kurumasını bekle. Genellikle, temiz bir yüzey kalitesi için iki katman astar atmak yeterlidir.

İlk iki kat çok ince olmalıdır, çünkü ardışık katmanları yapıştırmak için iki kat astar atıyoruz. Ancak bazı insanlar yüzey astarını, yazdırılan parçanın estetiğini arttırmak için boyama yapmadan önce astar kullanmayı tercih ediyorlar.

Son astar katı da atıldıktan sonra, parça artık boyamaya hazır.

3D Modeli Boyama İşlemi

Muhtemelen boyayı veya seçtiğin sıvıyı katı bir yüzeye yapıştıracak en önemli faktör, sıvı ve katı arasındaki yüzey enerjisindeki farktır. Yüzey gerilimi en yüksek olan daima kazanır.

Temel kural, iyi yapışma için boyanın yüzey gerilim katından en az 10 birim daha düşük olması gerektiğidir. Bu, katı maddeyi ıslatma kabiliyeti yüksek bir sıvıya sahip olmayı istediğimiz şeydir.

Boyanın Yüzeye Tutunma Kuvveti
Yüzeydeki daha düz bir profil (en sağdaki) daha fazla ıslanma ve boyanın daha iyi yapışması anlamına gelir - Kaynak: Krüss

Boyamak istediğin yüzeyi ne kadar iyi ıslattığını öğrenmek için:

  1. Boyamak istediğin yüzeye bir damla boya veya sıvı uygula.
  2. Sıvı bir top oluşturuyorsa (resimde en soldaki), modeli etkili bir şekilde ıslatmak için çok fazla yüzey gerilimi vardır ve katı, sıvıyı kendi üzerine çekemez. Yani boya tutmaz.
  3. Sıvı, yüzeye yayılırsa (en sağdaki gibi), ıslatma daha iyidir ve boya iyi bir şekilde yayılır ve tutunur.
Sprey Boya ile Modeli Boyamak
Modeli sprey boya ile boyama işlemi - Kaynak: 3DSage / YouTube

Boyama aşamasına geldiğinde, elde etmek istediğin figürün zihinsel bir görüntüsünü hayal etmelisin. Boyama işlemi astarlamaya oldukça benzemektedir.

İhtiyacın olacak şeyler:

Boyama Adımları

  1. İlk Katı Uygula: Sprey boyanın ucunu modele yakın tut ve hızlı hareketler ile modelin etrafında dönerek püskürt. İki hafif kat ile başlayabilir ve sarkmayı önlemek için aralarında 5-10 dakika aralıklarla üç veya dört kat boya püskürtebilirsin. Yüzeyi inceltmek istiyorsan, isteğe bağlı olarak, şeffaf katın altında parlak görünecek pürüzsüz bir yüzey sağlamak için boya yüzeyini parlatabilirsin.
  2. Son katları Uygula: Ayrıntıları korumak ve son katları yapmak için ilgili alanları maskele. Son katları, önceki katların üzerindeki katmanlar olarak düşünebilirsin. Birinci ve ikinci katlar, son kat daha inceyse daha fazla görünecektir. Ancak, uygulamalar arasında boyayı birkaç dakika beklet ve rengin yeterince doygun olup olmadığını gözlemle.
  3. Şeffaf Bir Kat ile Bitir: Bu işlem, boyalı modelin yüzeyini korumak ve istenen parlaklığa ulaşması için yapılır. Şeffaf kat, uygulamalar arasında yaklaşık 10 dakika olacak şekilde bir veya iki ince ve eşit kalınlıkta uygulanır. Bu noktada süper parlak bir yüzey istiyorsan balmumu veya ince bir parlatma bileşeni ile daha da cilalayabilirsin.

Boyanın gece boyunca kurumasını bekle ve ertesi gün parçayı yapışkan bir mumlu bezle (tack cloth) temizle.

Dikkat edilmesi gerekenler:

Sprey Boya İpuçları

Sprey Boya İpuçları
Birkaç boyalı 3D baskı - Kaynak: Adam Savage / YouTube

Yukarıdaki adımları geliştirmek için bazı önerilerimiz var:

3D modelleri boyama fikri tasarım aşamasında düşünülmeli ve ona göre kurgulanmalıdır. Senin için en iyi olanı bulmak, denemeler yapmaktan geçiyor.

Temiz Çalışmak Önemlidir

Boya Yaparken Temiz Çalışmanın Önemi
Eldivenler boyamak istediğin yüzeyi ve ellerini korur.

Boyanın modele yapışmasını artırmak ve yüzeyde iz bırakmamak için bazı adımlara dikkat etmelisin:

İlgili Makaleler

^